Bij een woord als ‘nerd’ of ‘studiebol’ denken mensen gauw aan teruggetrokken, brave of betweterige studenten die niets anders doen dan opletten, lezen, huiswerk maken en negens halen. Eerlijk gezegd irriteer ik me aan dat stereotype. Ik werd vooral op de middelbare school  als een ‘nerd’ gezien, omdat ik mijn schoolwerk op tijd afrondde, hoge cijfers haalde en keurig aanwezig was bij de lessen, ondanks dat ik toen het idee om een takenlijstje te hebben afgerond leuker vond dan het leerproces zelf. Mensen zien je op dat moment gelijk als ‘die slimme leerling’, terwijl het, in mijn geval, niet zozeer met een uitstekend IQ-niveau te maken had, maar meer een kwestie was van motivatie en doorzettingsvermogen om mijn boeken open te slaan en aantekeningen in mijn schrift te maken. 

Nog steeds zet ik me voldoende in voor schoolzaken, maar nu ben ik daadwerkelijk gemotiveerd om interessante onderwerpen te lezen waarbij ik het gevoel krijg er echt iets van te leren. Toch vraag ik me af, waarom zouden mensen zich moeten schamen voor het willen en/of kunnen leren over nieuwe aspecten, zelfs op de middelbare school? Ik heb weinig keren iemand trots ‘Ik heb mijn huiswerk gemaakt’ of ‘Ik heb voor dit proefwerk geleerd’ horen zeggen. Vaker verstond ik dat mensen ‘totaal niet voorbereid’ aankwamen bij toetsen en presentaties, omdat ze er gewoon geen zin in hadden. Toch klonk het meer als een manier om met zo’n houding te pronken, alsof mensen zich dan stoerder gezien voelden door anderen. 

Het is een raar paradox: in een prestatiegerichte maatschappij waarin hoogopgeleiden een groot aanzien hebben en als ‘slimmer dan anderen’ worden neergezet, schamen we ons soms als we ons best doen voor een voornamelijk theoretische opleiding. Het verbaast me dat dit zelfs op de universiteit in een paar gevallen nog speelt. Je zou dan toch denken dat zulk ongemak meer naar de achtergrond is verdwenen? Er is wel een zeker verschil, omdat meer leerlingen hun enthousiasme tonen voor vakken en sneller luisteren naar de docent. Bovendien zijn er studenten die minder tijd en ook een ‘leven buiten school’ hebben. Dat vind ik heel begrijpelijk, ik ga ook niet met 12 uur les de resterende 28 uur volledig aan zelfstudie besteden om aan een fulltime studieweek te voldoen. Desalniettemin lijkt het alsof er mensen zijn die meer om de snelheid geven waarmee ze leren, dat het vlak van tevoren of in korte tijd moet gebeuren, dan dat ze er moeite in willen steken zodat ze op de lange termijn iets aan hun educatie hebben. 

Het is niet om mensen te dwingen alles op alles te zetten voor het halen van deadlines en tentamens. Studenten hebben inmiddels een eigen verantwoordelijkheid om hun zaken en vakken af te maken. Ik denk alleen wel dat we soms eerlijker naar voren mogen komen, dat we durven laten zien dat we ook slim kunnen zijn of dat we poging doen om op een hoger intellectueel niveau na te denken. Het is niet erg om vragen te stellen, in je vrije tijd iets aan school te doen of te discussiëren over lesstof. We kunnen dit goed gebruiken, zeker als het onderwijs hierdoor diverser en kleurrijker wordt. Leren kan leuk zijn, maar het is aan de leerlingen om dat toe te geven.