Een voorval tijdens mijn introductieweek van de universiteit zette mij aan het denken. Ik zat samen met mijn medestudenten in het Vondelpark en we hadden het over het aanmaken van een groepsapp om contact met elkaar te kunnen houden. Niet via Whatsapp, maar op Instagram. Als enige van iedereen heb ik deze app niet en direct dacht ik: hoe lang ga ik het nog volhouden zonder die populaire sociale media? Voor hoeveel tijd blijft het mogelijk om mensen op lange afstand te benaderen zonder de trend te volgen via Instagram, TikTok, Whatsapp of Youtube? Sociale media is in rap tempo genormaliseerd van een luxe tot een dagelijkse behoefte. Mensen kijken je verbaasd aan als je zegt dat je het niet of nauwelijks gebruikt. We kunnen het nu moeilijk bevatten, een tijd zonder online entertainment en netwerken. We zijn er gewend en gehecht aan geraakt, ermee geobsedeerd. 

Waarom, waarom, waarom, vraag ik me vaak af. Het is eigenlijk best zonde, toch? Minder privacy, minder persoonlijke contacten, weinig rust in je hoofd. Ik weet niet of dit digitale proces nog terug te draaien is. Wat zou er eigenlijk gebeuren als alle sociale media opeens verdwijnen, door een stroomstoring of verbod bijvoorbeeld? Hoe zouden we denken, handelen en waarnemen? Hebben we dan een helderder hoofd, staan we dichter bij onszelf en anderen of gaan we op een soortgelijke manier offline met elkaar om zoals we dat nu online doen? Ik denk dat het gebrek aan sociale media wel nog een uitdaging voor mezelf wordt in de toekomst. Ik ben niet een persoon die alle schapen over de dam wil volgen, maar ik weet ook dat het lastiger wordt om in contact te komen met mensen en netwerken uit te breiden als ik journalist wil worden. Zolang ik zonder kan, vind ik het best, heel fijn zelfs, om mijn eigen gang te blijven gaan. Alleen durf ik zelf niet zo goed te zeggen hoeveel tijd daar nog voor over is. 

Het is zo’n onvoorspelbare wereld waarin sommigen blijven doordrammen en naar meer, sneller, mooier en beter streven. Desondanks geloof ik ook dat het tij langzaamaan begint te keren. Mensen worden zich bewuster van het destructieve verdienmodel van big tech, kijk maar naar het stijgende aantal gebruikers van het privacyvriendelijke Whatsapp-alternatief Signal.¹ Zou hetzelfde veiligere systeem ook kunnen worden toegepast op andere online platforms? Ik zou in dat geval minder wantrouwen naar sociale media hebben en het overwegen om het voor nuttige doelen te gebruiken. Het gaat echter wel nog kapitaal, tijd en politieke wil kosten om duurzame technologie op grotere schaal te implementeren. En of de gebruikers ertoe bereid zijn om verandering te creëren in een tijd als deze, is ook nog de grote, resterende vraag. 

¹ Martijn, M. (2025). ‘Maak kennis met Meredith Whittaker, de baas van Signal en de grote uitdager van big tech’. de Correspondent. https://decorrespondent.nl/15854/maak-kennis-met-meredith-whittaker-de-baas-van-signal-en-de-grote-uitdager-van-big-tech/b61b110d-b185-02f3-29af-d75378afc869