Ik vind feedback geven lastig. Je wilt niet te bot en neerbuigend overkomen, maar wel laten blijken dat je het serieus neemt. Je probeert iemand te helpen om verder te komen en vaardigheden op een goede manier te laten ontplooien. Het is een van de beste methoden voor je ontwikkeling en leerproces, maar het is ingewikkelder dan gedacht om nuttige feedback te delen. Zelfs veel docenten hebben er moeite mee, dat weet ik uit ervaring. We leren om drie (of vier) positieve onderdelen en één negatief aspect te benoemen om iemand aan te moedigen en niet te ondermijnen. Maar wat als er werkelijk meer negatieve dan positieve punten te benoemen zijn?

Wat ik nog wel het spannendste vind, is het ontvangen van dit soort reflecties. Op school had ik regelmatig opdrachten en projecten waar ik uren in stak en de kritiek bleef over het algemeen positief. Als er dan toch een commentaar tussen zat die me niet zo beviel, ging ik daar altijd tegenin. Ik voerde vooral discussies in mijn hoofd, omdat ik conflicten daarbuiten liever vermijd. ‘Waarom?’, vroeg ik me dan af. Wat waren de gedachten achter de benoemde verbeterpunten? Hoezo zouden deze mijn werk nauwkeuriger maken als het al goed was? 

Het is al zeker efficiënt om meer positieve dan negatieve emoties op te roepen bij het geven van feedback, zodat je wederzijds vertrouwen en respect opbouwt, maar dit is niet het enige belangrijke. Je moet concreet en heel specifiek zijn, waar de meesten al de mist in gaan. Dat is denk ik ook de reden dat ik het delen van reacties nooit zo fijn of nuttig vond, omdat de intenties onduidelijk waren. Die presentatie was indrukwekkend, maar wat is datgene wat je er dan zo goed aan vond? Een teamspeler kan slecht zijn, maar welke eigenschap zorgt daar dan voor?

Je moet je response kunnen uitbeelden en er een situatie van schetsen. Zeg bijvoorbeeld dat iemand mooie handgebaren maakt om zijn emoties uit te drukken en het verhaal daarmee interessanter vertelt, en dat die het bij de volgende presentatie weer moet doen. Geef aan dat je teamspeler harder moet schreeuwen om de bal toe te spelen en zo de communicatie te verbeteren. Soms ligt de irritatie die een ander opbrengt aan jezelf, omdat je geen klik hebt of karakteristieken te veel verschillen.¹ Wat jij als pietje-precies heel normaal vindt, is voor een sloddervos weer heel anders, en daarvoor moet je samen proberen een compromis te sluiten. Pietje-precies moet meer vrijheid en ontspanning proberen toe te laten in ruil voor meer nauwkeurigheid van sloddervos. Dit maakt van feedback een soort levensles. 

En ik kan het niet vaak genoeg zeggen, maar je moet jezelf dat leermoment toestaan. Als je fouten niet onder ogen wilt komen of iedere keer alleen positieve reacties ontvangt, blijf je vastzitten in een illusie van glorie en perfectie. Je denkt dat je alles het beste kunt en weet en niemand je nog iets wijs kan maken. Maar in werkelijkheid kom je niet vooruit. Je blijft rondlopen met de angst dat het op een dag toch opeens anders zal gaan, dat je op je fouten wordt gewezen en het je zodanig te veel wordt dat je stopt en niet de moed meer hebt om verder te gaan met het werk waar je mee bezig was.

Durf vooral misstappen te maken. Door de jaren heen heb ik geleerd veerkrachtiger te zijn, meer te luisteren en beter met kritiek om te gaan. Om eerlijk te zijn ben ik af en toe nog steeds angstig voor fouten en commentaar, maar ik durf er nu meer voor open te staan. Ze horen gewoon bij het leven en je ontkomt er haast niet aan. Het is beter om als mens menselijke vergissingen te maken dan door het leven te gaan als een onzekere, panische controlefanaat die alle puntjes op iedere ‘i’ wil zetten. Ik heb er zelf te veel onprettige jaren aan verspild en besef hoe belangrijk het is om je gebreken te accepteren en met ze om te gaan, niet weg te stoppen. Kwetsbaarheid is een essentieel begrip met een betekenis die in vergetelheid raakt. Ik begrijp zelf niet zo goed meer in wat voor situatie en op welke manier mensen het tegenwoordig uiten. Waarom durven we steeds minder eerlijk te zijn over onszelf? Misschien dat meer feedback cursussen al een hele goede start voor een einde aan deze kwestie kunnen zijn. 

¹ Bakker, S. (2019). ‘Feedback is een cadeautje’. Psychologie Magazine.