Steeds regelmatiger heb ik die momenten van: “Hee, ik ken die acteur, heeft ie nou botox in laten spuiten?!” Plastische chirurgie lijkt deze tijd steeds “normaler” te worden en meer een standaard te zijn. Niet alleen beroemde celebrities, maar ook een alsmaar toenemend aantal onder gewone, steeds jongere burgers. Uit archieven van de Kamer van Koophandel is gebleken dat in een decennium het aantal cosmetische klinieken in Amsterdam is vervijfvoudigd¹. Niet alleen de hoeveelheid klanten, maar ook de mate van de ingrepen wordt erger, zoals extreem gevulde lippen, wangen of botox met stofjes die na verloop van tijd weer oplossen. De niet verrassende en dominante factor die dit proces versterkt? Influencers op sociale media als Instagram en TikTok die anderen laten twijfelen aan hun zelfbeeld en uiterlijk. Plastische chirurgie is daarom dé oplossing om die onzekerheid weg te nemen, zou je denken. 

Soms kijk ik terug naar afbeeldingen of films van beroemde mensen die in de loop der jaren zeer veranderd zijn in hun uiterlijk, voornamelijk in hun gezicht. Geen rimpels, geen uitdrukking, slechts een overduidelijke hoeveelheid kunstmatige huid waar ik niet al te lang naar kan kijken. Een kleine en subtiele correctie, je ziet het soms, maar het hoeft niet storend te zijn. Cosmetische ingrepen kunnen ook heel erg effectief en positief zijn in het geval van verminkingen door ongelukken. Wanneer iemand echter zodanig verbouwd is dat je niet weet of je naar Barbie of Ken aan het staren bent, dát is waar ik mij soms zeer aan erger. Waar zijn het unieke karakter en die grappige, iconische uitdrukkingen gebleven? Naar mijn mening worden mensen er niet mooier van, alleen maar minder boeiend. Ze lijken een soort geplastificeerde poppen die allemaal identiek zijn en op een gegeven moment bezwijken aan de criteria waaraan ze volgens anderen of zichzelf moeten voldoen. Het kan soms lastig en beangstigend zijn om steeds ouder te worden en meer fysieke kwalen te ontwikkelen, maar het is toch onderdeel van onze levenscyclus, van ons normale, menselijke bestaan. Niemand komt er onderuit. Hoe jong, energiek, niet-gerimpeld of gepolijst je ook wilt zijn, het is een aftakelend proces dat we op een gegeven moment moeten accepteren, maar waar we wel mee kunnen leven. Niet iedereen gaat helaas mee in “Lang leve de natuurlijke schoonheid”, want we moeten er zo perfect mogelijk uitzien om ons te kunnen presenteren aan de rest van de wereld. Ik dacht dat de cosmetische trend voornamelijk onder vrouwen vanaf 30 jaar plaatsvond, maar daar had ik het al gauw mis. 

Volgens zowel Expertisegroep Cosmetische Ingrepen als het Erasmus MC is het aantal (extreme) plastische chirurgische ingrepen toegenomen onder Nederlanders tussen de 18 en 25 jaar.² Ook merkt de Nederlandse plastische chirurg Jan Vermeylen dat hij in de laatste 5 jaar bijna een verdubbeling van verzoeken voor dergelijke behandelingen heeft gekregen van klanten tussen de 18 en 25 jaar of zelfs jonger.³ De grote trendsetters omvatten volgens Vermeylen onder andere de bekende Amerikaanse Kardashians, die inmiddels honderden en duizenden euro’s hebben gespendeerd aan gezichtscorrecties en -vullingen en borstvergrotingen.⁴ In 2015 maakte Kylie Jenner op Instagram aan haar ruim 200 miljoen volgers bekend lipfillers te hebben geïmplementeerd. Met honderden miljoenen fans, waarvan veel jonge meiden, is het gezicht van Kim Kardashian een nieuw schoonheidsideaal geworden, het ideale Instagramgezicht, voor 950 euro te koop bij Filler House in Maasdam. Wat tijdelijke fillers voor een strakke huid, volle lippen, scherpe jukbeenderen en diamantvormig hoofd met hoge wenkbrauwen en een kleine neus, en voilà, een hele kliek aan Kim Kardashians waar de wereld op zit te wachten.⁵

Het gezicht en uiterlijk zijn voor men dus belangrijker geworden dan ooit. Scheve tanden, rimpels, acne, bultjes, haren en te kleine of te grote lichaamsdelen zijn een no go. Een app als Instagram biedt automatisch allerlei gezichtsfilters aan om jongeren te presenteren hoe ze van een zeven naar een acht komen op het gebied van schoonheid.⁵ TikTok laat nog regelmatig video’s zien waarin mensen eenzelfde operatie ondergaan om dezelfde kaak als Ariana Grande of Bella Hadid te ontwikkelen. Onze buitenkant is een statussymbool waarin moet worden geïnvesteerd om validatie en aandacht te blijven ontvangen. Vooral jonge vrouwen vergelijken zich met beroemdheden en influencers en gaan hun lichaam als een project zien waar ze een 10 voor moeten halen. Het resultaat geeft hun zelfvertrouwen een boost, ze voelen zich gelukkiger. Maar wat blijkt? Er hangen ook best wat risico’s aan zulke behandelingen, omdat iedereen die geneeskunde heeft gestudeerd zulke ingrepen mag uitvoeren, zonder een gespecialiseerde opleiding te hoeven volgen. Er komen hierdoor ook steeds meer niet-gecertificeerde ondernemingen op de markt die hun cosmetische en totaal niet commerciële diensten aanbieden. Maar ook met gespecialiseerde artsen gaat het soms mis. Plastisch chirurg Edin Hajder vertelt dat hoe meer filler in de lippen er worden gebruikt, hoe groter het risico is dat er later misvormde en slappe lippen ontstaan door de uitwerking van de ingespoten stoffen. Datzelfde geldt voor borstvergrotingen, die uiteindelijk resulteren in een uitgerekte, hangende huid. Weefsel kan afbreken door een injectie in het verkeerde bloedvat, klanten hebben last van ontstekingen en in uitzonderlijke gevallen worden mensen zelfs blind.⁶ Door lagere prijzen in buitenlandse klinieken wordt de plank ook steeds vaker misgeslagen.⁷ Ze zeggen niet voor niets dat je pijn moet lijden om mooi te kunnen zijn.

Is het niet een eng idee dat deze nieuwe trend zo enorm is doorgeslagen en genormaliseerd in de wereld, en dan ook nog eens onder jongeren? Dat we erin blijven trappen dat hoe mooier we zijn, hoe meer we gewaardeerd en geadoreerd worden en hoe gelukkiger we ons dan wel niet zouden voelen? Leven in een samenleving die steeds minder tevreden met zichzelf is en naar injectiespuiten grijpt om het zelfbeeld op te krikken, dat voelt heel gek. Maar zoals ik al eerder zei, kan geen enkel mens met welke filter of correctie dan ook die race tegen veroudering en imperfectie winnen. Hoe moeilijk het soms ook is om helemaal gelukkig met jezelf te zijn zoals je eruit ziet, bezit de natuurlijke vorm toch een vleugje karakter en een schoonheid van zichzelf. Geniet ervan om je authentieke zelf te zijn en te kunnen laten zien en niet op een griezelige pop te lijken. Die sociale media mogen de pot op van mij, want mensen, jullie zijn mooi en acceptabel genoeg om naar te kunnen kijken, en dat zouden we moeten omarmen, niet tegengaan.

¹Het Parool. (2024). “Van Barbie botox tot gummy smile: het aantal cosmetische ingrepen groeit explosief, en klanten worden steeds jonger”. https://www.parool.nl/amsterdam/van-barbie-botox-tot-gummy-smile-het-aantal-cosmetische-ingrepen-groeit-explosief-en-klanten-worden-steeds-jonger~b0df7e45/?referrer=https://www.google.com/

²NRC. (2021). “Dankzij Instagram hebben jonge vrouwen over de hele wereld hetzelfde gezicht”. https://www.nrc.nl/nieuws/2021/11/04/iedereen-het-zelfde-gezicht-a4062885

³VRT nws. (2024). “Jonge meisjes vragen steeds extremere behandelingen bij plastisch chirurgen: “Grote trendsetters zijn de Kardashians” “. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/09/06/chirurg-jan-vermeylen-meisjes-plastische-chirurgie/

⁴Fly Medi. “Kardashian’s Choices of Beauty: Complete List of Family Members’ Plastic Surgeries”. https://www.flymedi.com/blog/kardashians-choices-of-beauty-complete-list-of-family-members-plastic-surgeries#:~:text=Kim%20Kardashian,-Kim%20Kardashian%2C%20who&text=She%20has%20fat%20transfer%20in,transfer%20surgery%20to%20her%20face.

⁵NRC. (2021). “Dankzij Instagram hebben jonge vrouwen over de hele wereld hetzelfde gezicht”. https://www.nrc.nl/nieuws/2021/11/04/iedereen-het-zelfde-gezicht-a4062885

⁶Het Parool. (2024). “Van Barbie botox tot gummy smile: het aantal cosmetische ingrepen groeit explosief, en klanten worden steeds jonger”. https://www.parool.nl/amsterdam/van-barbie-botox-tot-gummy-smile-het-aantal-cosmetische-ingrepen-groeit-explosief-en-klanten-worden-steeds-jonger~b0df7e45/?referrer=https://www.google.com/

⁷NRC. (2024). “Met het vliegtuig naar de tandarts. Medisch toerisme is here to stay . Hoe zit dat?”. https://www.nrc.nl/nieuws/2024/07/20/met-het-vliegtuig-naar-de-tandarts-medisch-toerisme-is-here-to-stay-hoe-zit-dat-a4859975