Ambitie in het leven hebben is een goede eigenschap. Iets om naar te streven, om naar uit te kijken en er voldoening uit te halen. Maar zelf had ik dit vanaf mijn 12e jaar op een hele andere manier opgevat en er een soort levensstijl van gemaakt voor ongeveer 4 jaar achter elkaar. Wat kon er nou belangrijker zijn dan fantastisch presteren, uitblinken en verwachtingen waar maken? Zolang de resultaten adequaat bleven voor de persoonlijke wil, was alles goed en moest ik vooral zo door blijven gaan van mezelf. Maar wanneer het minder was dan gehoopt, stortte het zelfvertrouwen in en was het gelijk: “Ik wil dit niet, ik kan dit niet, ik moet beter mijn best doen.” Hoe ik dit heb volgehouden is voor mij een wonder, want mijn huidige zelf zou dit niet kunnen doorstaan. 

Perfectionisme, ook wel het streven naar het onhaalbare en je eigenwaarde en welbevinden eronder laten lijden. Niet een onderwerp waar ik makkelijk over spreek in conversaties, maar dat ik wel belangrijk vind om een keer te benadrukken, gezien de toenemende prestatiedruk op voornamelijk jongeren in de maatschappij. Helaas weet ik hoe het voelt om je er bewust van te zijn dat het niet goed gaat, dat anderen je proberen te helpen, maar dat het toch niet lukt, omdat die onzekerheden en angsten blijven rondspoken in je hoofd. Ik kreeg regelmatig te horen dat ik een uitstekende cijferlijst had, maar dat het ook hartstikke prima was als ik een zeven haalde en dat ik ook meer vrije tijd moest hebben. Het klinkt heel vanzelfsprekend, maar bij mij drong het een hele tijd niet door. Ik had namelijk veel te doen en waarom zevens halen als achten, negens en tienen ook mogelijk waren? Het zou wat meer tijd kosten, maar het was het uiteindelijk waard, toch? En wat zouden die docenten wel niet denken als het resultaat ging dalen? Inmiddels ben ik mij zeer bewust van irrationele angsten en heb minder moeite deze te weerleggen, ze van me af te duwen. Maar uiteraard ben je als beginnende puber nog erg onzeker over jezelf en hoe anderen jou zien, en kan het lastig zijn om niet aan die bevreesde gevoelens toe te geven en ze te prioriteren boven jouw behoeften.   

Ik heb er soms moeite mee dat wanneer ik het rustiger aan doe, mensen nog steeds veel van me verwachten. Dat ik net zulke hoge prestaties lever als voorheen. Ik krijg dan af en toe een schuldgevoel en heb de neiging om meer discipline en motivatie te tonen. Maar die periode heb ik achter me gelaten en ben niet van plan ernaar terug te keren. Als er iets is dat ik heb geleerd is dat loslaten ongelofelijk moeilijk kan zijn, maar dat het ook nieuwe werelden opent en je kijk op je omgeving, anderen en jezelf op een positieve manier kan veranderen. Ik besefte me dat ik zo gefocust was geweest op mezelf, dat ik op sommige momenten nauwelijks rekening hield met behoeften van anderen. Ik had mezelf als het ware geïsoleerd en had maar één doel: als een machine de kwaliteit erin houden, naar het allerbeste streven en geen genoegen nemen met minder dan perfect. Maar vaak was het nog steeds niet “voldoende”, zelfs na alle tijd en energie die erin werd gestoken, omdat het doel voor ogen buiten handbereik was en ik mezelf had gemanipuleerd, heb laten denken dat het wel zou lukken. Ik voelde me soms waardeloos, nutteloos, dom zelfs. Ik moest meer inzet en discipline tonen om het echt goed te doen. Door te worden meegenomen in een soortgelijke gedachtegang maken perfectionisten het erg ingewikkeld voor zichzelf om zelfvertrouwen te hebben en wat meer tijd voor zichzelf vrij te houden. Velen van hen weten dondersgoed dat cijfers niet boven de mentale gezondheid moeten worden geplaatst, maar die negatieve spiraal blijft voortbewegen totdat.. Ja, dat hangt eigenlijk af van het feit hoe graag je een normaal leven terug wilt hebben. 

Vanuit mijn ervaring met het verminderen van mijn perfectionistische neigingen is het belangrijk om soms te durven los te laten en niet alle jongleerballen in de lucht te houden. Om die angsten in je hoofd rationeel tegen te spreken en stil te staan bij wat voor jou het belangrijkste is en wat jou helpt om tot rust te komen. Zoals ik al zei is het zeker niet verkeerd om ambitieus te zijn, het is een kracht die goed kan worden ingezet, maar het moet geen eindeloze obsessie worden. Heel cliché, maar wel van belang om uit het hoofd te leren: het leven is kort en we kunnen er daarom maar beter het allerbeste uit halen. Zoals klinisch psychologe en schrijfster Tara Porter in haar boek Je begrijpt me gewoon niet (een goede aanrader voor jonge vrouwen) zei: “Probeer niet je best te doen maar je beste, wezenlijkste zelf te zijn.” Dit boek dat ik op mijn 16e las was mijn start naar een bewustwording van mijn continuerende negatieve, pushende gedachten, hoe deze werden gevoed, hoe ze konden worden ingeperkt en wat nu werkelijk mijn prioriteiten waren. Het was alsof een buitenstaander in mijn hoofd kroop en aan de noodrem trok. Iemand die mij misschien beter begreep dan ikzelf en mij het gevoel gaf dat ik er niet alleen voor stond, dat ik langzaamaan mijn harnas af kon doen en kwetsbaarder durfde te zijn. Niet dat ik direct mijn mindset of manier van leven omgooide, maar ik snapte beter hoe ik mijn probleem kon oplossen. Het ging in kleine stappen waarin ik de controle die ik er altijd graag in wilde houden een beetje losliet, geleverde prestaties die niet helemaal tip top waren, ging tolereren en meer tijd wilde besteden aan wat mij het gelukkigst maakte.   

Nu ruim een jaar later heb ik het gevoel alsof ik beter kan ademen en dat het stellen van prioriteiten eenvoudiger gaat dan voorheen. Natuurlijk neemt school een zekere wekelijkse hoeveelheid tijd in, maar ik stel minder hoge eisen voor mezelf en weet waar mijn grenzen liggen. Ik begrijp beter wat ik wel en niet aankan, wat wel en niet belangrijk is voor mij en waar ik naar streef. Ik ben meer belang gaan hechten aan mijn eigenwaarde en wie ik wil zijn, waardoor ik meer om mijn eigen persoon ben gaan geven. Het is ontzettend essentieel om van jezelf te houden. Het moet niet zo ver als narcisme gaan uiteraard, maar mensen moeten zo nu en dan wel op zichzelf passen en hun grenzen aan durven geven. Hoe weten we anders wie wij zijn als persoon? Wie onze innerlijke zelf werkelijk is? Als we ons steeds gedragen naar onrealistische verwachtingen of ons steeds aan willen passen aan wat anderen willen, worden we robots die optimale kwaliteit willen leveren om de klant niet teleur te stellen. Zou je dan ook echt leven, of slechts bestaan en overleven? We hebben daar een keuze in en ik hoop van harte dat voor degenen die het gevoel hebben slechts te bestaan, dat ze op een bepaald moment een inzicht krijgen. Dat je het einde van een hele lange en donkere tunnel hebt bereikt en alles wat helderder, kleurrijker ziet. Misschien wanneer je een boek leest, een film kijkt, deze blog leest, een gesprek voert, een wandeling maakt of het toppunt bereikt wordt. Durf te dromen, durf jezelf te zijn, durf af en toe los te laten als het nodig is, en durf vooral te leven. Heel filosofisch weer allemaal, maar zeker niet onwaar. Houd de moed erin en vraag om hulp als het nodig is, want dat is een van de dapperste dingen die een mens kan doen.